Çocuk Soybağı , Soybağı ve Nüfus Davaları

06.04.2015

Bir davanın soimagesybağına dair kabul edilebilmesi için ya bir soybağı kurması ya da kurulmuş soybağını ortadan kaldırılması gereklidir. Bunlardan biri yoksa o dava soybağı davası olarak kabul edilemez. O halde soybağına dair olabilecek davaları saydıktan sonra diğer davalar hakkında daha net düşünebileceğiz.

Evlat edinmeyle kurulan soybağı hariç, çocuk ile anne ve babası arasındaki soybağının ne şekilde kurulabildiği kanunda sınırlı olarak sayılmıştır. Anne ile çocuk arasındaki soybağı doğumla; baba ile çocuk arasındaki soybağı anne ile evlilik, tanıma veya hakim kararıyla kurulur.

Baba ile çocuk arasındaki bu üç soybağı kurma şekline  yakından bakmalıyız.

1 – ) Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (m.285/1) Bu halde, çocuk soybağı, çocuğun “evlilik içinde doğmuş olmasıyla” kendiliğinden kurulmuştur.

Koca; “ karısının doğurduğu çocuğun kendisinden olmadığın” ileri sürerek, ana ve çocuğa karşı soybağının reddi davası açabilir.

Çocuk da dava hakkına sahiptir. Bu dava ana ve kocaya karşı açılır.

Bu dava ile; çocukla koca arasında “çocuğun evlilik içinde doğmuş olmasıyla” kendiliğinden kurulmuş olan soybağı çürütülür.

Soybağına dair birinci dava SOYBAĞININ REDDİ DAVASI’ dır.

2 -)Çocuk evlilik dışında doğmuş, ana ve babası sonradan evlenmiş ise, evlilik dışında doğmuş olan bu çocuklar ana ve babasının evlenmesiyle kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara dair hükümlere tabi olurlar.(m. 291)

Bu yolla kurulan çocuk soybağı ise; “sonradan evlenme yoluyla soybağının kurulmasına itiraz ve iptal davasıyla” (m.294) ortadan kaldırılır. Soybağına dair ikinci dava budur.

Bu davayı, ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk (çocuğun ölmüş olması veya ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmesi halinde altsoyu ) ve Cumhuriyet savcısı açar.

İtiraz eden, kocanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür.

3-) Çocuğun evlilik dışında doğmuş olması, babanın evlilik dışında doğmuş olan bu çocuğu Kanunda (m. 295/1) gösterilen usullerden herhangi biriyle (nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuru, resmi senet veya vasiyetname ile) tanımış olması halinde tanıma yoluyla çocuk soybağı kurulur.

Soybağına dair üçüncü dava, “tanımanın iptali” davasıdır. (m. 297)

Dava; tanıma beyanı yanılma, aldatma veya korkutmaya dayanıyorsa, “tanıyan” tarafından; anaya ve çocuğa karşı açılır. (m.297)

Böyle değil ise; çocuk, çocuğun ölümü halinde alt soyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer tarafından açılabilir. (m.298)

4-) Evlilik haricinde doğan çocukla baba arasındaki çocuk soybağı hakim hükmüyle de kurulabilir.

Bunu sağlayan dava ise “babalık” davasıdır. (m.301) Bu dava, ana ve çocuk tarafından babaya, baba ölmüş ise mirasçılarına karşı açılır. Hakim hükmüyle kurulmuş olan soybağı, bunu kuran mahkeme kararının iadei muhakeme yoluyla ortadan kaldırıması halinde geçersiz kılınır. Soybağına dair dördüncü dava budur.

5-)Türk Medeni Kanunda düzenlenmemiş olan soybağıyla ilgili bir başka dava daha vardır. O da; “…bir evlenme aktine dayanmaksızın birleşip karı koca gibi yaşayanlardan doğan çocukların durumudur..” Bu çocuklar, Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana belirli aralıklarla çıkarılan ve uygulamada “Af Kanunu” olarak bilinen “ Bir Evlenme Aktine Dayanmayan Birleşmelerin Evlilik ve Evlilik Dışında Doğan Çocukların Düzgün Nesepli Olarak Nüfusa Tescil Edilmelerine İlişkin Kanun”lara dayanılarak babaları üzerine düzgün nesepli olarak tescil edilmişlerdir.

Eğer bu Kanunlara dayanılarak yapılan tescillere ilgililer, kanunda gösterilen süre içinde itiraz etmemişlerse genel hükümlere göre “nesep düzeltmeye itiraz” davası açabilirler. Bu dava ile de, Kanunla düzeltilmiş olan soybağı hükümsüz hale getirilir. Soybağına dair beşinci dava budur.

Yukarıdaki davalarda, anne ve baba ile çocuk arasında gerçekte bir soybağı ilişkisi kurulmuştur.

Oysa bazı durumlarda çocukların, gerçekte bir soybağı ilişkinin hiç kurulmamış olduğu halde, yani ne doğum yapan anne ile evlilikle, ne kendi çocuğunu tanıma, ne de babalık davası ile hüküm kurulmadığı halde nüfuslarına kayıtlı anne ve babanın başkasının çocuğunu kendi çocuklarıymış gibi beyanda bulunarak nüfusa tescil ettirmiş olmaları durumu söz konusu olmaktadır. Bu beyan soybağını kurmaz, zira soybağını kuran olguları yukarıda beyan ettik.

Burada açılması gereken dava nüfus kaydının düzeltilmesi davasıdır. Bu dava sonucunda nüfus kaydının düzeltilmesi istenen kişinin, o tarihe kadar kayıtlı olduğu haneden çıkıp, başka bir haneye tescil edilecek olması da, davayı “soybağı davası” haline getirmez.

O halde dava, soybağıyla ilgili değil, gerçeğe aykırı beyanla baştan beri yanlış olan sicilin düzeltilmesi niteliğinde olup, 5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 36. maddesi kapsamına giren bir “nüfus kaydının düzeltilmesi” davasıdır.

Her hangi bir süreye bağlı olmaksızın sicilin belgelediği olğunun aksi, her türlü delille kanıtlanabilir.

Tüm bu davalara ilişkin diğer makaleleri okuyunuz.

Av. Sibel Öztürk

Çocuk Soybağı , Soybağı ve Nüfus Davaları” için 16 yorum

  • 13 Mayıs 2016 tarihinde, saat 11:54
    Permalink

    Halamin ilk nufusu anneannesi ve dedesi uzerineyken daha sonra dedem ve babaannem uzerine cikarilmia.Istanbul Nufus Mudurlugunun acmis oldugu davada biz bu durumu ogrendik ve halamin oz halam olup olmadigini bilmiyoruz.Dna testi yaptirabilmek icin ne yapmamiz gerekiyor? Cunku sonuca gore mirasa dahil olacaklar

    Yanıtla
    • 13 Mayıs 2016 tarihinde, saat 15:16
      Permalink

      Nufüs kaydının düzeltilmesi davası ile hatalı kaydın düzeltilmesini talep edebilirsiniz.
      Davalı tarafların, görevli ve yetkili mahkemenin doğru bir şekilde tespiti ile derdestlik ve/veya kesin hüküm bulunmadığının tespiti davanızın kabulü ve/veya kısa sürede sonuçlanması bakımından önemli olacaktır.

      Yanıtla
  • 12 Kasım 2016 tarihinde, saat 19:57
    Permalink

    Bazı nedenler yüzünden kızımı annemlerin üstüne yapmak zorunda kaldım eski eşimle tekrar bastığımız için bebeğimizi üstümüze almak istiyoruz bunun için ne yapmamız gerekiyor bi suçu varmı acaba

    Yanıtla
    • 17 Kasım 2016 tarihinde, saat 20:24
      Permalink

      Nur hanım, her ihtimalde dava açmanız gerekli.
      Açacağınız davanın kayıt düzeltme mi yoksa soybağı davası mı olduğunu tespit edebilmeniz için, çocuğunuz doğduğunda eski eşim dediğini eşinizle evli olup olmadığınız önemlidir.

      Suç mu sorunuza ilişkin aşağıdaki linkteki yazımı okuyabilirsiniz.
      http://sibelozturk.net/cocugun-baskasi-adina-kaydedilmesi-sucu/

      Yanıtla
  • 1 Ocak 2017 tarihinde, saat 11:33
    Permalink

    Merhaba Sibel abla,
    Ben 16 yaşındayım.Babamla annem ayrı,babamla çok sorunlar yaşadık,artık o adamın üstüne kayıtlı olmak istemiyorum.Annem de evlenmedi.Acaba dayımın üstüne geçebilir miyim? Lütfen yardımcı olursanız çok sevinirim 🌸

    Yanıtla
    • 8 Ocak 2017 tarihinde, saat 22:42
      Permalink

      Merhaba İrem
      Gerçek babanın üzerine kayıtlı olduğu anlıyorum.
      Bu kaydın silinmesi çok olumsuz bazı olayların yaşanması halinde mümkün olabiliyor.
      Ancak gerçekte baban olmayan kişi üzerine ve özellikle dayın üzerine kayıt olabilmen mümkün değil.

      Yanıtla
  • 1 Şubat 2017 tarihinde, saat 19:56
    Permalink

    merhaba.
    Nufusa hiç kayıt olmamış 1 yaşındaki bir çocuğun babası ölüyor anneside başkasıyla evlenme kararı alıyor çocuk mağdur olacak diye başka bir aile çocuğu kendi nufuslarına kendi çocukları gibi kayıt ettiriyor ve çocuk 20 yaşına gelince dava açıp tekrar ölen babasının nufusuna geçmek istiyor bu durumda çocuğun gerçek olmayan ailesi suçlu duruma düşermi aradan yıllarca geçmesi zaman aşımına sebeb olurmu bu konuda bilgi verirseniz sevinirim
    Saygılarımla

    Yanıtla
    • 6 Şubat 2017 tarihinde, saat 20:31
      Permalink

      Merhaba Deniz,

      Çocuğun gerçekte anne – babası olmayan kişiler adına kaydedilmesi suçtur. Bu eylemle soybağını değiştirme suçu oluşturmaktadır.

      Ceza kanunlarında cezanın kişiselliği ilkesi söz konusudur. Bunun anlamı herkesin kendi eylemlerinden sorumlu tutulabileceğidir. Burada sorumlu olunacak eylem, çocuğun nesebinin değiştirilmesidir. Nesep değiştirme eylemini kim gerçekleştirdi ise, nüfusa kim bu yönde beyanda bulundu ise sorumlusu da o, olacaktır.

      Suç teşkil etmesine rağmen zamanaşımı nedeniyle cezalandırılmaması söz konusu olacaktır. Suç tarihi itibariyle eski 765 sayılı TCK uygulanacaktır. Bahsedilen kanunun 102 maddesinde dava zamanaşımı 5 yıldır. Suç tarihinden itibaren 5 sene içerisinde iddianame düzenlenmemiş olması nedeniyle dava zamanaşımına uğramıştır.

      Yanıtla
  • 17 Şubat 2017 tarihinde, saat 19:58
    Permalink

    Verdiğiniz bilgiler için teşekkür ederim

    Yanıtla
  • 9 Mart 2017 tarihinde, saat 09:11
    Permalink

    Merhaba Sibel hanım,
    Benim bu konuda hakkında eşimin büyük bir sıkıntısı var.
    Durumu en baştan size şöyle izah edeyim.

    Ben ve eşim Bulgaristan göçmeniyiz, 1989 yılında biz buraya göç ederken her ikimiz de küçük yaşta olduğumuz için tam olarak ne yaşandığının bile farkında değildik.

    Eşimin anne ve babası 1981 yılında eşim 2 yaşındayken boşanmışlar.Doğal olarak eşim bunları hatırlamıyor.
    Daha sonra eşimin annesi (kayın validem) başka bir adamla evlenmiş (kayın pederim).
    1986 yılında Bulgaristan’da asimilasyon olayları patlak vermesi üzerine 1989 yılında da T.C. göç etmek zorunda kalmışlar.O dönemde de her sınır kapısında göçmen büroları kurulmuş ve Bulgaristandan gelen her vatandaş kayıt altına alınmaya başlanmış fakat o sıralar eşimin annesi ve biyolojik babası bir birilerine karşı aşırı bir kin beslediğinden dolayı eşimin biyolojik babası kendinin onun babası olarak kayıt ettirmeye gelmemiş ve eşimin babası olarak kayıtlara şimdiki üvey babası geçmiştir.
    Gel zaman git zaman bu T.C. nüfüs kayıtlarında da hep böyle kalmış.
    Türkiye Cumhuriyetinde eşimin baba ismi Mehmet,soy ismi Sevimli, doğum yeri Razgrad olarak kayıt altına alınmış.
    Bulgaristan’da ve doğru olanı ise baba ismi Sami , soy ismi Yusufova, doğum yeri de Şumnu olarak gözüküyor.

    Biz böyle bir durumda soy bağı davası mı açmamız gerekiyordu veyahut Baba ismi değişikliği davası açmamız mı gerekiyordu?
    İlk duruşmamız geçti ve dava şu anda baba ismi değişikliği davasında soy bağı davasına değişti galiba .

    Yanıtla
    • 9 Mart 2017 tarihinde, saat 15:38
      Permalink

      Mehmet Bey,
      Eşiniz doğduğunda annesi ve babasının evli olduğunu,ayrıca gerçek annesi üzerine kayıtlı bulunduğunu anlıyorum.
      Bu durumda zaten kanunen babasının üzerine yazılması gerekirdi. Çünkü gerçek anne ve babasının evli olduğu zaman, evlilik içerisinde doğmuş.

      Bu nedenle kendi babasının üzerine yazılması nüfus kaydının düzeltilmesi davası ile mümkün olacaktır.

      Yanıtla
  • 23 Mart 2017 tarihinde, saat 10:34
    Permalink

    Merhaba Sibel Hanım
    Şimdi babamın iki eşi var ilki ile resmi nikahlı annem ile dini nikahlı biz doğduğumuz zamanda anne kısmına gerçek annemizi değilde ilk eşinin adını yazdırmış kimliğimize gerçek annemizin adını nasıl yazdırabiliriz? Şimdiden teşekkürler

    Yanıtla
    • 23 Nisan 2017 tarihinde, saat 12:36
      Permalink

      Anne adının düzeltilmesi davası açmalısınız. Bu halde babanız ile bağınızın ortadan kaldırılmaması için nüfusta kayıtlı olan babanızın gerçek babanız olduğunu ifade etmeyi ihmal etmeyin.

      Yanıtla
  • 9 Nisan 2017 tarihinde, saat 23:25
    Permalink

    Merhaba sibel hanm Arkadasim kizini ustune almk istiyor cocuk yannda 3 yasnda cocuk baska birinin uzerinde cocugu kendinn olduguna dair hic bi yazli bisey yok bu konu da bi yardmci olabilirmisiniz

    Yanıtla
    • 14 Nisan 2017 tarihinde, saat 11:07
      Permalink

      Ömer bey,

      Soybağı anne açısından doğum ile baba açısından ise anne ile evlilik, tanıma ve hakim kararı ile kurulur.
      Ama tüm bu haller, anne /babanın gerçekten çocuğun anne/babası olması halidir.

      Gerçekte anne/babası olunmayan çocuğuna ilişkin soybağı ise şartları var ise evlat edinme yoluyla mümkün olabilir.

      A. Genel olarak soybağının kurulması
      MADDE 282.- Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur.
      Çocuk ile baba arasında soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur.
      Soybağı ayrıca evlât edinme yoluyla da kurulur.

      Yanıtla
  • 22 Mayıs 2017 tarihinde, saat 13:30
    Permalink

    Merhaba Sibel hanim benim bir oğlum var kimlikte anne adı olarak başka birinin adı yazılı bunu düzeltmek için ne yapabilirim

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.