Senet / Bono Hakkında

1.TANIMI

Borçlusu tarafından imzalanarak alacaklıya verilen ve belirli bir paranın, belirli bir süre sonra ödeneceğini taahhüt eden ticari belgedir.

2.İŞLEVİ

Vadeli işlemlerde, peşin parası olmayan kişinin, aldığı mal veya hizmet karşılığı, mal veya hizmet satıcısına yapmış olduğu ödeme vaadine dair belgedir. Bono sayesinde alacaklı da alacağını kanıtlayan güçlü bir belge edinmiş olur.

Bono bir kredi aracıdır. Borçlu borcunu hemen ödememekte, ödemeyi bir süre sonra yapmak sureti ile kredi sağlamış olmaktadır.

3.ŞEKİL ŞARTLARI

  1. Senet metninde bono veya emre muharrer senet kelimesini ihtiva eder
  2. Kayıtsız ve şartsız muayyen bir bedeli ödeme vaadi barındırır
  3. Vadesi bulunur,
  4. Ödeme yeri bulunur,
  5. Kime ve kimin emrine ödenecek ise onun ad ve soyadı yazılır,(düzenleyen kendi adına düzenleyemez, çek ve poliçe aksine)
  6. Senedin ne zaman ve nerede düzenlendiği yazılır,
  7. Senedi düzenleyenin imzası bulunur.

3. A) EKSİKLİKLERİN ETKİSİ

  • Vade bulunmamakta ise senet görüldüğünde ödenir.

Ancak düzenleme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde düzenleyene ibraz etmek gerekir. Aksi halde yalnızca keşideci ve avalist açısından sorumluluk devam eder. Bir sene içerisinde icra takibine konulması, ibraz yerine geçer.

Görüldüğünde ödenecek bu senedin zamanaşımı, senedin ibraz edildiği günden itibaren 3 senedir.

  • Birden fazla vade bulunmakta ise senet bono vasfında değildir.
  • Ödeme yeri bulunmamakta ise düzenleme yeri ödeme yeri sayılır. Düzenleme yeri de yazılmamış ise düzenleyenin ad ve soyadının yanında yazılı yer, (idari birim – ilçe veya il olmak kaydıyla) ödeme yeri sayılır.

3.B) OLMAZSA OLMAZLAR

  • Bono veya emre muharrer senet kelimesi; kayıtsız şartsız, belirli bir miktar paranın, ödeme vaadi, ödeme yeri(yoksa düzenleme yeri, o da yoksa keşidecinin adresinde idari birim belirtilmelidir), kime veya kimin emrine ödenecekse bu kişinin adı, senedin düzenlenme tarihi, düzenleyenin imzası (elektronik imza ile düzenlenemez, mutlaka el ile atılmalıdır; parmak basma imza yerine geçmez.)

3.C) BONODA İMZANIN YERİ, ÖNEMİ, ŞEKLİ VE ÖZELLİKLERİ

  • İmzanın yanında ad, soyad yazılmış olması gerekmez. Sadece imza atılabilir.
  • İmza el ile atılmalıdır.
  • Elektronik imza ile düzenlenemez.
  • Görme engellilerin istemeleri halinde şahit aranır, aksi halde imzalarını el ile atmaları yeterlidir.
  • Parmak basma imza yerine geçmez.
  • Senedin ön yüzündeki imza düzenleyen dışındaki her imza aval sayılır.
  • Senedin arka yüzündeki açıklamasız imza beyaz ciro sayılır.
  • İmzanın kurşun kalemle atılması geçersizliğine sebep olmaz.
  • İcra müdürü senetteki imzanın sahte olup olmadığını kontrol etme görev ve yetkisine sahip değildir.

4. İSTEĞE BAĞLI KAYITLAR VE ETKİLERİ

  • Bedeli nakten alınmıştır kaydı, ödünç para karşılığı senedin verildiğini ifade eder.
  • Bedeli malen alınmıştır kaydı, mal karşılığı senedin verildiğini ifade eder.
  • Teminat kaydı, senedin teminat için verildiğini gösterir ama geçerli olması için neyin teminatı olduğu anlaşılmalıdır.
  • Yetki kaydı, HMK m. 17’ye uygun olarak konulabilir.
  • Muacceliyet kaydı, bonolardan biri ödenmediğinde diğer bonoların bedellerinin de istenebileceğine dair muacceliyet kaydı yazılmış olması bonoyu kambiyo vasfında olmaktan çıkartmaz ama bu kayıt geçersizdir.
  • Cezai şart ve manevi tazminat kaydı, senede konulamaz ama konulmuş olması senedi geçersiz kılmaz.

5. BONONUN TAHSİLATI İKİ ŞEKİLDE MÜMKÜNDÜR

5.A) ALACAKLININ VADESİNDE BONOYU İADESİ VE ALACAĞINI ALMASI.

Senet vadesi geldiğinde , alacaklı , borçluya başvurarak senet bedelini tahsil eder ve senedi verir.

5.B) ALACAKLININ BONONUN VADESİ GELMEDEN SENEDİ İSKONTO ETTİREREK BANKADAN TAHSİLİ.

Bu halde borçlu için kazanç ve kayıp bulunmamaktadır. Alacaklı vadesi gelmeden nakte kavuştuğu için ve banka da iskonto bedeli sağladığı için kazançlıdır.

6. BONODA CİRO

Bono ciro ve teslim yoluyla bir başkasına devredilir.

6.A) ÖZELLİKLERİ

  • Kambiyo senetlerinin arka yüzüne yapılır.
  • Tarih yazılması cironun geçerli olması için zorunlu değildir.
  • İlk cironun lehtar tarafından, takip eden ciroların sırayla ciro edilen cirantalar tarafından yapılması düzgün ciro silsilesini oluşturur.
  • Kısmi ciro geçersizdir.
  • Ciro için konulan her kayıt yazılmamış sayılır. Cironun kayıtsız şartsız olması gerekir.
  • Parmak izi ile ciro geçerli değildir.
  • Düzenleyen senede “ciro yapılamayacağı veya emre yazılı olmadığı” şartını ekleyebilir. Bu durumda senet nama yazılı sayılır.
  • Cirantanın koyacağı ciro yasağı ise sadece kendisi için sonuç doğurur. Bu durumda kendi ciro ettiği kişiden sonraki hamillere karşı sorumluluktan kurtulur.
  • Ciro, çizmeye hakkı olan kimse tarafından çizilebilir. Bu halde yazılmamış hükmündedir.
  • Her ciranta ciro ettiği bonoyu teslim etmeden önce yaptığı ciroyu çizebilir/ iptal edebilir.
  • Bonoyu ödemiş olan her ciranta kendi cirosunu ve kendisinden sonra gelen ciroları silebilir.

6.B) HÜKMÜ

  • Senetteki hakkın devri,
  • Senetteki hak sahipliği,
  • Her cirantanın kendisinden sonra gelen kişilere karşı senedin ödenmemesinden sorumlu olması, hükümlerinde olabilir.

6.C) CİRO TARİHİNİN ÖNEMİ

  • Ödememe protestosu çekilmesine ve protesto çekilmeyen hallerde, protesto çekilmesi için gerekli 2 günlük sürenin geçmesine kadar ciro yapılabilir.
  • Bu süreden sonra yapılan ciro, alacağın temliki hükümleri doğurur.
  • Vadesi bulunmayan (yani görüldüğünde vadeli) senetlerde keşide tarihinden itibaren 1 yıllık ibraz süresinin bitimine kadar ciro yapılabilir.
  • Tarihi bulunmayan her ciro aksi sabit oluncaya kadar protestonun tanzimi için belirli bir müddetin geçmesinden önce yapılmış sayılır.

6.D) CİRO ÇEŞİTLERİ

  • Tam ciro, senedi elinde bulunduran kimse, senedin arka yüzüne ciro yapacağı kimsenin ad ve soyadı ile “Ödeyiniz”  kelimesini yazar ve altına imza atar. Bunun yanında kendi ad ve isimini de yazabilir. Örnek, Ali Tan’a ödeyiniz +imza (Ahmet Ulu)
  • Beyaz ciro, senedi elinde bulunduran kimse, senedin arkasına sadece “Ödeyiniz” yazar ve imzasını atar. Bunun yanında kendi ad ve isimini de yazabilir. Örnek, Ödeyiniz +imza (Ahmet Ulu)
  • Tahsil cirosu, senet hamili senedi tahsil cirosu ile devralanı tahsil için görevlendirebilir. Senet metninde “tahsil içindir”, “vekaleten” yazılarak imzalanır. Senedi tahsil cirosu ile devralan, tahsil ettiği parayı da ciro edene verecektir. Zira hak sahipliği ciro edendedir. Senedi tahsil cirosu ile alan yalnızca tahsil cirosu yapabilir. Ciro şerhi çizilince tahsil cirosu ile verilen yetki geri alınmış olacaktır.
  • Rehin cirosu, “Bedeli teminattır”, “Bedeli rehindir” vs. ibare ile ciro edilir. Senedi rehin cirosu ile alan kişi, mülkiyet hakkını kazanamaz ve senedi ancak “tahsil veya tevkil” cirosu ile devredebilir.
  • Geriye ciro, hamilin senedi kendisinden önce gelen borçlu cirantalardan birine ciro etmesine denir. Bu halde geriye ciro yoluyla devralan ciranta, çeki devretmeden önceki duruma döner ve bu şekilde kimlere başvurma hakkı varsa ancak onlara karşı takip yapma imkanına kavuşur. örneğin, keşideci A, lehtar B, ciro C, ciro D, ciro C; şeklindeki silsilede, C çeki devretmeden önceki durumuna geri döner ve D’ye müracaat edemez.
  • Nama yazılı senetlerde ciro, yazılı devir beyanı ve zilyetliği devri yoluyla mümkündür.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.