Yurt Dışında Geçen Hizmetlerin Borçlanılması & Torba Yasa

21.07.2014

Yurtdışında geçen hizmetlerin borçlanılması gerek SGK işlemleri gerek yargılama sırasında, yasa ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri arasındaki uyumsuzluk nedeniyle çetrefil bir konu durumdadır.

Torba yasa ile 3201 sayılı kanunda yurtdışı borçlanmasının esasına ilişkin yapılacak değişiklikler, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri ile uyum sağlanması açısından olumlu iken; devam eden yargılamalardan feragat edilmesi yönündeki madde uygulamada belirsizlik ve sorun yaratacak mahiyettedir. Davadan feragat edilmesi halinde kuruma yapılacak yeni talebin kabul edileceği bilinemeyeceği gibi feragat edilmemesi halinde de yürürlüğe girmiş olan yeni madde uygulanacağından feragat edilmemesinin olumsuz bir sonucu olmayacaktır.

Gerçekten Türkiye’nin taraf olduğu birçok uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesinde, “yurtdışı sigortasına giriş, Türk sigortasına giriş olarak kabul edilir” şeklinde taraf devlet ile anlaşma olmasına rağmen yurtdışında geçen hizmetlerin borçlanılmasına dair 3201 sayılı yasanın 5. maddesinin 5. fıkrasının “Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz.” şeklindeki ifadesi uygulamada sorun yaratmaktadır.

Gerçekten yurtdışında hizmeti bulunan kişi, Türkiye’de, bu çalışmalarını borçlanmakta; ancak emeklilik aylığının tahsisi için başvurduğunda yurtdışında geçen bu çalışmaları, Türkiye’de çalışmaya başladıkları tarihten geriye sayılmak suretiyle hesap edilmekte bu da hak kaybına neden olmaktadır.

Bu kişiler daha sonra uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan haklarının temini ile yurtdışında işe başladıkları ve çalıştıkları sürelerin geçerli kabul edilmesi için dava açmak durumunda kalmaktadır.

Bu konuda açılmış pek çok dava bulunmakta, uygulamada ise birlik bulunmamaktadır. Ayrıca kişilerin yurtdışında çalıştıklarına dair evrakın birden fazla kez temini de gerekebilmektedir ki bu da yargılamayı uzatmaktadır.

Torba yasa ile 3201 sayılı yasanın 5. maddesinin 5. fıkrasında yapılacak “Ancak, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir. ” şeklindeki değişiklik, bu sorunu çözebilecek ve aynı zamanda yasa ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri arasında uyum sağlanabilmiş olacaktır.

Av. Sibel Öztürk

İlgi : http://sibelozturk.net/yurt-disi-hizmetlerin-borclanilmasi/

foddtoğdraf 4

İlgili kanunun mevcut hali ve torba yasa ile yapılması planlanan değişiklikleri aşağıdadır.

Kanunun Mevcut Hali

Amaç ve kapsam
Madde 1 – (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.)

Türk vatandaşlarının yurt dışında 18 yaşını doldurduktan sonra, Türk vatandaşı iken geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri halinde, bu Kanun hükümlerine göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir.

Alt komisyona metnine göre yapılacak değişiklik

MADDE 28- 8/5/1985 tarihli ve 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt
Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun
1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 1- Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle
Türk vatandaşlığını kaybedenlerin on sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt
dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde
bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu Kanunda
belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri halinde, bu Kanun
hükümlerine göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir.

Kanunun Mevcut Hali
Başvurulacak kuruluşlar (2)
Madde 3 – (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.)

Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının Türkiye’de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumuna, Türkiye’de çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar.

Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemleri aylık aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılır.

Alt komisyona metnine göre yapılacak değişiklik

MADDE 29- 3201 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Sosyal güvenlik
sözleşmeleri” ibaresi “Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri” şeklinde değiştirilmiştir.

Kanunun Mevcut Hali
Madde 5 –
5. fıkra (Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz.

Alt komisyona metnine göre yapılacak değişiklik
MADDE 30- 3201 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrasına aşağıdaki cümle ve aynı
maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Ancak, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke
sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm
bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları
tarih ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir.
Yurt dışında geçen sürelerin tamamı veya istenildiği kadarı borçlanılabilir. Başvuru sahiplerinin
kısmi borçlanma taleplerine istinaden yapılacak borçlanma süresinin tespitinde ibraz edecekleri
belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas
alınır.”

Kanunun Mevcut Hali
Kısmi aylıklar

Madde 9 – Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanlar, talep ettikleri takdirde, 4 üncü madde hükmüne göre tahakkuk ettirilen borçlarını tamamen ödemeleri şartıyla kısmi aylıkları, borçlarını ödedikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren tam aylığa çevrilir. Bu uygulamada borç miktarının tahakkukunda sözleşme akdedilen ülkenin sigorta kurumlarınca gönderilmiş olan hizmet cetvelindeki, tam aylığa yeterli olan gün sayıları nazara alınır.

Alt komisyona metnine göre yapılacak değişiklik
MADDE 31- 3201 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Sosyal
güvenlik sözleşmeleri” ibaresi “Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri” şeklinde değiştirilmiştir.

Kanunun Mevcut Hali
Geçici Madde 7 – (Ek: 17/4/2008-5754/79 md.)

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hizmet borçlanması talebinde bulunanlardan; borç tahakkuku yapılmış olanların, borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenlerin, tahakkuk ettirilen borçlarını ödeyenlerin ve borçlandıkları yurtdışı hizmetleri dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların kazanılmış hakları saklıdır.

Alt komisyona metnine göre yapılacak değişiklik

MADDE 32- 3201 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinin birinci fıkrasına “aylık” ibaresinden
önce gelmek üzere “ilgili sosyal güvenlik kanunlarına göre” ibaresi eklenmiştir.

Alt komisyona metnine göre eklenecek madde

MADDE 33- 3201 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“Davalardan vazgeçenlerin işlemleri
GEÇİCİ MADDE 8- 1 inci madde ile 5 inci maddenin beşinci fıkrasında bu maddeyi ihdas eden
Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurum aleyhine, bu
Kanunun, bu maddenin yürürlük tarihinden önceki 1 inci maddesi ile 5 inci maddesinin beşinci fıkrası
uyarınca açılmış ve henüz sonuçlanmamış davalardan feragat edenler hakkında da uygulanır. Davadan
feragat edilmesi halinde davacı aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmez.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.